Cannabis

Links: wiettop van de Sativa of Indica plant. Rechts: verschillende soorten hasj van de Sativa of Indica plant
Links: wiettop van de Sativa of Indica plant. Rechts: verschillende soorten hasj van de Sativa of Indica plant.

Beschrijving van cannabis

Algemeen

Cannabis wordt ook wel hasj of wiet genoemd. Hoewel wiet en hasj beide onder de noemer cannabis vallen zijn ze niet hetzelfde. Wiet zijn de gedroogde toppen van een vrouwelijke hennep plant. Hasj bestaat uit de hars van diezelfde plant. Wiet, ook wel marihuana genoemd, is over het algemeen groen-bruin van kleur. Echter zijn er soorten waarbij de kleur blauwig of paarsachtig is. Hasj zijn samengeperste blokken of plakken hars. De kleur van hasj kan variëren van geel tot bruin tot zwart.

Verschillen tussen cannabisplanten

Er zijn drie verschillende cannabis planten te onderscheiden: Cannabis-Sativa, Cannabis-Indica en Cannabis-Ruderalis. Van deze drie planten zijn met name de Sativa en Indica in trek bij kwekers. Ruderalis is een soort die alleen in het wild voorkomt. Hoewel de Sativa en Indica soort tot dezelfde familie behoren zijn er verschillen aan te duiden zowel in het groeiproces als de effecten van het afgeronde product. Hieronder een overzicht



De meeste cannabis soorten zijn tegenwoordig hybride. Dit houdt in een kruising tussen de Sativa en Indica. Echter is het wel zo dat bij een hybride één van de twee (Sativa of Indica) overheerst. 

Werkzame stoffen

De werkzame stof in beide softdrugs is THC. THC staat voor TetraHydroCannabinol. Er zitten daarnaast nog zo’n 100 andere cannabinoïden in wiet. Pas sinds kort zijn de werking van twee andere cannabinoiden onderzocht, deze zijn Cannabidiol (CBD) en Cannabinol (CBN). Hoewel dit onderzoek nog in de kinderschoenen staat is wel bekend dat er een specifiek verband bestaat tussen THC en CBD. Een wietsoort met een hoog THC gehalte (18 – 25 %) en een laag CBD gehalte brengt meer risico’s met zich mee als een wietsoort met een hoog THC gehalte en een hoog CBD gehalte. De Nederlandse wietsoorten (ook wel Nederwiet genoemd) hebben bijna allemaal een hoog THC gehalte en een laag CBD gehalte. Geïmporteerde hasj uit bijvoorbeeld Pakistan heeft vaker ook een hoog CBD gehalte.

Wijze van inname

Cannabis is op drie verschillende manieren te gebruiken. Deze drie manieren zijn: roken, eten of drinken. Roken is veruit de meest voorkomende manier om cannabis te gebruiken, maar er zijn ook weer verschillen in hoe men het rookt. Vaak wordt de wiet of hasj (vermengd met tabak) in een lang vloeitje gedraaid en vervolgens opgerookt, maar er bestaan ook andere manieren om het te roken. Zo zijn er pijpjes en is er sinds een aantal jaar ook een vaporizer. Om door een pijpje te roken wordt er pure wiet of hasj in het pijpje gedaan. Ditzelfde geldt voor de vaporizer, alleen werkt de vaporizer net iets anders. Dit speciale pijpje verdampt namelijk de THC die vervolgens door de gebruiker wordt opgerookt. De schadelijke stoffen blijven achter in de vaporizer en komen daardoor niet in de longen van de gebruiker. Hierdoor loopt men minder kans om kankerverwekkende stoffen binnen te krijgen. Als men wiet of hasj wil eten moet men er eerst een cake of boter van maken. Zomaar wiet of hasj eten zal geen effect hebben aangezien het maagzuur het eerder afbreekt dan dat de THC in het bloed wordt opgenomen. Men kan het drinken door wiet of hasj thee te maken.

Wet

Cannabis staat op lijst 2 van de Opiumwet, hierdoor wordt het dus als softdrug betiteld. Hoewel het middel volgens de wet officieel verboden is, heerst er in Nederland een gedoogbeleid. Dit houdt in dat een coffeeshop met vergunning gedoogd cannabis mag verkopen aan klanten. Voor elke coffeeshop geldt de AHOJG-regeling:

  • (A) Geen affichering; er mag geen reclame gemaakt worden voor cannabis/coffeeshop
  • (H) Geen verkoop van harddrugs in coffeeshop
  • (O) Geen overlast; een coffeeshop mag geen overlast veroorzaken. Hieronder vallen zaken als geluids- en parkeeroverlast.
  • (J) Geen toegang voor jeugdigen onder de 18
  • (G) 5 gram per persoon per dag; een coffeeshop mag niet meer dan 5 gram per persoon per dag verkopen.
  • Wanneer een coffeeshop zich aan de AHOJG criteria houdt zal deze niet vervolgd worden door de overheid.

    Effecten van cannabis

    De effecten van cannabis kunnen verschillen per persoon. Hiervoor zijn een paar oorzaken te geven. Zoals de verwachting die men heeft van het middel, ervaring met het middel, ziektegeschiedenis, maar ook de omgeving kan van invloed zijn op de effecten die cannabis teweeg kan brengen bij een persoon. De hieronder beschreven effecten kunnen dus per persoon verschillen en is daardoor meer een leidraad dan vaststaande feiten.

    Lichamelijke effecten

    Er zijn verschillende effecten die kunnen optreden na het roken of eten van cannabis. Hieronder een overzicht van de meest voorkomende lichamelijke effecten.

    • Een droge mond
    • (Kleine) rode ogen
    • Toename van eetlust, met name van zoete etenswaren (ook wel vreetkick genoemd)
    • Warme of koude handen en voeten
    • Het hart gaat sneller kloppen
    • De spieren verslappen (het lichaam voelt zwaar aan)
    • Mogelijkheid tot duizeligheid, misselijkheid, met braken tot gevolg
    • Mogelijkheid tot het krijgen van hoofdpijn

    Geestelijke effecten

    Naast lichamelijke effecten zijn er ook geestelijke effecten die optreden na het gebruik van cannabis. Wederom geldt de mededeling dat de effecten niet voor iedereen hetzelfde hoeven te zijn.

    • De stemming van de gebruiker wordt versterkt. Als de persoon vrolijk is op het moment van cannabis gebruik dan zal dit vrolijke gevoel door de cannabis versterkt worden. Is de persoon op het moment van gebruik somber dan zal de cannabis dit sombere gevoel versterken. Wij raden daarom aan om geen cannabis te gebruiken op het moment dat iemand ongelukkig, angstig, somber, of een andere negatieve emotie ervaart.
    • Rustig en ontspannen gevoel
    • De slappe lach (ook wel lach kick genoemd)
    • Andere waarneming door intensere prikkels van de zintuigen. Muziek, eten, drinken, aanrakingen worden vaak intenser beleefd.
    • Verandering van beleving tijd en ruimte
    • Verhoogde fantasie
    • Stoornis van het kortetermijngeheugen. Dit herstelt zich snel als iemand stopt met gebruiken

    Werkingsduur

    Er zijn twee verschillende manieren waarop men cannabis tot zich kan nemen. Men kan het roken maar ook eten/drinken. Om het te kunnen eten of drinken moet men het verwerken in een cake, in boter of in thee. Dit is van invloed op de werkingsduur.

    Roken: de effecten van de cannabis zijn na een halve minuut al merkbaar. De effecten zijn op hun hoogtepunt na 20 tot 30 minuten. De werkingsduur is 2 tot 3 uur. Let wel dit kan verschillen per persoon.

    Eten/drinken: de effecten van de cannabis zijn pas na 30 minuten merkbaar, maar het kan ook zo 1 tot 2 uur duren voordat de effecten merkbaar zijn. Belangrijk is dus niet teveel in 1 keer te eten en lang wachten voordat men iets bijneemt. De werkingsduur is bij eten 6 uur, maar het is mogelijk dat het zelf nog langer aanhoudt.

    Risico's en verslaving van cannabis

    Aan het gebruik van cannabis zitten risico’s en mogelijke gevolgen verbonden. Er zijn risico’s  op de korte termijn, maar ook op de lange termijn. Verder zijn er risico’s op lichamelijk en op geestelijk vlak.

    Korte termijn risico’s

    Met korte termijn wordt bedoeld de effecten die merkbaar zijn na het gebruiken van cannabis. In plaats van de positieve effecten die eerder beschreven staan op de site zijn er negatieve effecten.

    • In plaats van een euforisch gevoel krijgt de gebruiker angstgevoelens en paniekgevoelens. De symptomen hiervan zijn verwarring en paranoia.
    • Door gedachte sprongen wordt het een chaos in het hoofd van de gebruiker. Hierdoor komen gebruikers niet tot heldere constructieve gedachtes en kan men zich verliezen in waanbeelden.
    • Het korte termijn geheugen wordt aangetast, het opnemen van informatie wordt moeilijker net zoals het concentreren op complexe taken.
    • De gebruiker keer in zichzelf. Dit houdt in dat de persoon wel wil meedoen in een gesprek, maar op dat moment niet kan. Dit kan gevoelens van angst en paniek versterken.
    • Er kunnen hartkloppingen, misselijkheid en duizeligheid optreden na het gebruik van cannabis.

    Lange termijn risico’s

    Met lange termijn risico’s worden de gevolgen van cannabis gebruik bedoeld over een langere periode. Langdurig cannabisgebruik kan zowel lichamelijke als geestelijke gevolgen hebben.

    • Bij verbranding van hasj en wiet komen schadelijke stoffen vrij die kankerverwekkend kunnen zijn. Deze schadelijke stoffen zijn koolmonoxide en teer. Koolmonoxide is slecht voor hart- en bloedvaten terwijl teer voornamelijk schade aanricht aan de longen. Deze gevolgen zijn te vermijden door pure wiet met een vaporizer te roken.
    • Verslechtering van het cognitieve vermogen. Dit houdt in dat de concentratie en het opname vermogen van informatie verslechteren bij langdurig cannabisgebruik.
    • Geestelijke afhankelijkheid (verslaving) en lichamelijke afhankelijkheid kan optreden.
    • Psychoses opwekken of verergeren. Mensen die een aanleg hebben of gevoelig zijn voor het ontwikkelen van psychose lopen door cannabisgebruik extra risico’s om psychoses op te wekken of te verergeren. Een psychose is een psychische aandoening waarbij de persoon de werkelijkheid gedeeltelijk of helemaal kwijt is. Verder treden er veranderingen op in het karakter van de persoon. Psychose is een serieuze aandoening en behandeling is niet gegarandeerd te werken. Onderzoeken over het opwekken van psychoses door cannabis spreken elkaar nog wel eens tegen, toch is het geaccepteerd dat het een mogelijk gevolg kan zijn van langdurig cannabisgebruik.
    • Er kan zich een tendens ontwikkelen waarbij de gebruiker zich terug trekt uit de maatschappij. De gebruiker wordt onverschillig en ziet geen uitdagingen meer in werk of studie. Het is geen simpel oorzaak – gevolg principe in deze situatie, aangezien de persoonlijke eigenschappen van het individu ook in de vergelijking moeten worden meegenomen.

    Verslaving

    Lang is gedacht dat cannabis maar een beperkte geestelijke verslaving en geen lichamelijke verslaving teweeg kon brengen. Tegenwoordig is hier meer over bekent en kan de gebruiker wel degelijk een geestelijke verslaving ontwikkelen, maar ook een lichte lichamelijke afhankelijkheid. Zoals bij elke drug merkt men pas wat van de lichamelijke afhankelijkheid als men probeert te stoppen. De veel voorkomende symptomen bij het stoppen van cannabis zijn rusteloosheid, nervositeit, angst of depressie. De geestelijke verslaving zit hem net zoals elke drug in het feit dat men niet kan stoppen met het gebruik van cannabis. De gebruiker verzint over het algemeen allerlei smoesjes waarom het wel zou moeten kunnen dat er gebruikt wordt. Deze smoesjes zijn vaak irrationeel (niet op waarheid gebaseerd).

    Er zijn bepaalde risico factoren die kunnen bijdragen aan een verslaving.

    • Een labiele (snel veranderende en vaak sombere) gemoedstoestand
    • Op jonge leeftijd beginnen met cannabis (jonger dan 16 jaar)
    • Ingrijpende veranderingen in het leven (echtscheiding, verwerken van een overleden persoon, etc.)
    • Het ontbreken van enig sociaal perspectief en gebrek aan sociale steun (werkloosheid, geen vrienden of familie, alleen maar drugs gebruikende vrienden etc.)

    Geschiedenis van cannabis

    Cannabis en Hennep

    Er is een duidelijk onderscheid te maken tussen cannabis en hennep. Men spreekt van cannabis als de plant gebruikt wordt als drug of als medicijn. Men spreekt van hennep als de plant gebruikt wordt voor papier, kleding, touw, brandstof, etc.

    Eerste gebruik van Hennep en Cannabis

    Het gebruik van Cannabis bestaat al duizenden jaren. De eerste bewijzen stammen uit de periode 4000 voor Chr. Er zijn in China potten aangetroffen die dateren rond dit jaartal met daarop afbeeldingen van de hennepplant. Er zijn stemmen die beweren dat er 10.000 voor Chr. al cannabis gebruikt werd, maar wij hebben hier geen bewijs voor kunnen vinden. De hennep werd in deze tijd vooral gebruikt voor textiel (kleding) en touw. Vanaf 2737 voor Chr. is er bewijs dat cannabis ook als medicijn gebruikt werd. Hierover wordt geschreven in de medische geschriften van die tijd; ‘een pijn verlichtend medicijn’.
    In India zijn rond deze tijd ook aanwijzingen te vinden van cannabis gebruik. De grootste aanwijzing hiervoor is te vinden in de religie, het Hindoeïsme. De godin Shiva heeft een voorkeur voor cannabis en tijdens ceremonieën wordt er cannabis geofferd aan de godin.

    Verspreiding hennepplant

    Vanuit Azië is de hennepplant over tijd verspreid naar alle delen van de wereld. Via het Midden-Oosten is de plant in Afrika terecht gekomen. Via Afrika is de plant uiteindelijk ook in Europa terecht gekomen. Dit was ongeveer rond 500 voor Chr. oftewel in de tijd van de Grieken en de Romeinen. Van de Grieken is bekend dat ze cannabis gebruikten als middel om de stoelgang te bevorderen. De Romeinen gebruikten het als medicijn tegen oorpijn en menstruatie pijn. Verder was het gebruikelijk in sommige Romeinse families om cannabis koekjes aan te bieden aan gasten om de algemene sfeer te verhogen. Door de expansiedrang (meer gebieden willen veroveren) van Julius Caesar   is de hennepplant uiteindelijk verspreid door heel Europa.

    De Hennepplant in de middeleeuwen (500-1500)

    Over het gebruik van cannabis gebruik in de middeleeuwen is weinig bekend. Dit heeft een aantal redenen. De documentatie uit de middeleeuwen is lang niet compleet. Verder zijn er in de middeleeuwen geen revoluties geweest op medisch gebied. Wat we wel weten uit de middeleeuwen is dat hennep volop gebruikt werd. Onder andere voor het maken van touw, zeilen en kleding werd hennep gebruikt.

    Cannabisgebruik in de vroeg moderne tijd. (1500-1800)

    Tijdens de vroegmoderne periode ontstond er een nieuwe interesse in het medicijn cannabis. In het bekende werk The Anatomy of Melancholy (1621) wordt door de schrijver (Robert Burton) een aanbeveling gedaan om cannabis te gebruiken als medicijn tegen depressies. In de New English Dispensatory (1764) wordt aanbevolen om een ontsteking aan de huid te behandelen met hennepwortel. In de Edinburgh New Dispensary (1794) staat een overzicht van de geneeskrachtige eigenschappen van cannabis. Zo wordt vermeld dat de olie geschikt is voor de behandeling van hoest, geslachtsziektes en urine-incontinentie. Cannabis werd in deze tijd als medicijn gezien. Er zijn geen bronnen bekend waarin staat dat het ook als drug gebruikt werd.

    De opkomst en afgang van het medicijn cannabis (1800-1900)

    Zo rond 1800 vond cannabis algemene erkenning in het Westen als zijnde medicijn. De hoogtijjaren van cannabis waren van 1840 tot 1890. Er zijn meer dan honderd publicaties uit deze tijd die allemaal positief berichten over cannabisgebruik. Sterker nog in deze publicaties werd het gebruik van cannabis aanbevolen voor allerlei ziekten en kwalen. Zo werd cannabis aanbevolen voor: tetanus, convulsies, pijnlijke menstruatie, reumatische pijnen, pijn bij bevalling, astma, postnatale psychose, gonorroe, chronische bronchitis, zenuw pijn, aangezichtspijn, depressie en epilepsie. Koningin Victoria kreeg van haar hofarts cannabis tegen haar menstruatie pijnen. Daarnaast werd cannabis steeds vaker toegepast als narcose middel. Hoewel het minder betrouwbaar dan opium had cannabis grote voordelen. De algehele uitwerking is veel minder dan bij opium en de patiënt valt in een natuurlijke slaap, waarbij ademhaling en hartslag niet ontregelt worden.

    In 1890 begon het gebruik van medicinale cannabis terug te lopen. Hiervoor zijn drie oorzaken te vinden. Ten eerste wisselde de cannabispreparaten in sterkte, waardoor het lastig te doseren was. Hier komt nog bij dat de individuele reactie van de patiënten op de cannabis onvoorspelbaar was. Oorzaak nummer twee is de ontwikkeling van de injectiespuit in het jaar 1850. Hierdoor konden snelwerkende pijnstillers in opgeloste vorm makkelijk worden toegediend. Cannabis lost niet op in water, waardoor het dus moeilijk via een injectienaald kan worden toegediend. De laatste oorzaak is concurrentie. In de eind jaren van de 19e eeuw kwamen nieuwe synthetische middelen op de markt, middelen als: aspirine, chloralhydraat en barbituraten. Deze middelen waren chemisch stabieler en daardoor betrouwbaarder in hun werking. Dat dezelfde middelen ook nare bijwerkingen veroorzaken leek men voor lief te nemen.

    Marihuana Tax Act (1937)

    Zo rond het jaar 1910 begon met name de Amerikaanse regering een campagne tegen cannabis. Men is van mening dat het een ernstig middel is dat de bevolking ernstige schade kan toebrengen. De argumenten waarmee deze wet is aangenomen zijn droevig te noemen. Zo zou cannabis ervoor zorgen dat mensen gek werden, agressief werden, andere mensen zouden vermoorden, et cetera, et cetera. Er zijn nooit daadwerkelijk bronnen geleverd voor al deze beweringen, het stond immers in alle kranten en wat de kranten schrijven moet wel waar zijn. Nou, niet dus. Bijna alle argumenten die door het Congres (2e kamer in Nederlandse politiek) zijn aangevoerd, zijn gebaseerd op gebakken lucht.

    De wet verbied het gebruik van cannabis niet. Volgens de wet moet iedereen die cannabis bezit daar belasting over betalen. Voor medicinale en industriële doeleinden was het bedrag 1 dollar per ounce (=28,35 gram). Wie cannabis voor andere doeleinden gebruikte moest 100 dollar per ounce betalen. Dat lijkt niet zoveel, maar in 1930 kon men voor één dollar een halve snoepzaak leeg kopen. Dus 1 dollar per ounce was een ontzettend hoog bedrag in die tijd. De mensen die dit niet wilden of konden betalen kregen hoge gevangenisstraffen wegens belastingontduiking. Hoewel deze wet bedoeld was om recreatief gebruik van cannabis tegen te gaan, heeft het er ook voor gezorgd dat het onderzoek naar cannabis als medicijn volledig stil kwam te liggen.

    Angstige overheid? (1960- nu)

    Mede dankzij de Marihuana Tax Act was het een tijd lang stil rond cannabis. Dit is tot aan de tijd van de flower power en de hippies. In deze periode werd cannabis een recreatieve drug. Het aantal gebruikers steeg flink en dit bleef niet onopgemerkt door de verschillende overheden. Met name de Amerikaanse overheid was van plan om cannabisgebruik voor eens en altijd te stoppen. In 1970 werd in Amerika de Controlled Substances Act aangenomen. De drugs worden door deze wet ingedeeld in  vijf klassen. Klasse 5 is de laagste en klasse 1 de hoogste. In klasse 1 horen alle drugs die: zeer verslavend zijn, geen medische toepassing hebben en er een grote kans is op misbruik van het middel. In welke categorie werd cannabis dan ingedeeld? In klasse 1, een verslavende drug met geen enkel medische toepassing. Dat cannabis 50 jaar lang een medicijn is geweest leek de Amerikaanse overheid simpelweg even vergeten te zijn. De hippies trokken zich niet veel aan van deze wet en hebben er geen joint minder om gerookt. Waar de wet nog de meeste invloed op had was wederom het tegenwerken van onderzoeken om cannabis als medicijn te gebruiken. Hierna volgden tal van rechtszaken tussen verschillende organisaties en de Amerikaanse overheid. Deze organisaties wilden cannabis ingedeeld zien in klasse 2. Dan kon het in ieder geval gebruikt worden als medicijn. Tot op de dag van vandaag is cannabis ingedeeld in klasse 1. Wel is er een ontwikkeling gaande in Amerika, medicinale cannabis wint terrein en meerdere staten hebben toestemming gegeven voor het gebruik van dit medicijn.

    Ontwikkeling in Nederland

    In Nederland deed dezelfde ontwikkeling zich voor als in Amerika. De opkomst van de flower power en de hippies. Het cannabisgebruik ging ook in Nederland flink omhoog. In tegenstelling tot de meeste landen in de wereld kozen wij voor een hele andere oplossing. Het middel was toen illegaal en nu nog steeds, alleen hier werden gebruikers die kleine hoeveelheden cannabis bij zich hadden nauwelijks vervolgd. De coffeeshops van tegenwoordig waren in die tijd jeugdcentra en huisdealers. Dit is zo gekomen door een besluit van de Nederlandse overheid in 1976. In dit jaartal werd namelijk de Opiumwet (waarin alle drugs vernoemd staan die illegaal zijn) aangepast. Er kwam een onderscheid tussen harddrugs en softdrugs. De enige drug die in de categorie softdrugs valt is cannabis. Hierdoor konden coffeeshops gedoogd hun cannabis verkopen aan hun klanten. De coffeeshops moeten een vergunning hebben en zich aan allerlei regels houden. Dit beleid is niet meer verandert tot op de dag van vandaag, alleen de regels voor de coffeeshops zijn steeds verder aangescherpt.

    Cannabis als medicijn vandaag de dag

    Hoewel er nog veel onderzoek gedaan moet worden, wordt cannabis weer gebruikt als medicijn. Het is alleen wel een medicijn onder aan een lange lijst. Pas als andere medicijnen niet werken wordt cannabis voorgeschreven. Hieronder een kort overzicht voor welke ziekten het gebruikt kan worden:

    - Pijn, spierkrampen of spiertrekkingen bij multiple sclerose (MS) of ruggenmergschade.
    - Misselijkheid, verminderde eetlust, vermagering en verzwakking bij kanker en aids.
    - Misselijkheid en braken als gevolg van de behandeling van kanker, HIV-infectie en aids.
    - Langdurige pijn waarvan de oorzaak in het zenuwstelsel zit - bijvoorbeeld een afwijking in een zenuwbaan, fantoompijn of chronische zenuwpijn die soms blijft bestaan nadat gordelroos genezen is.
    - Tics bij het syndroom van Gilles de la Tourette - plotselinge bewegingen of uitspraken die niet zijn tegen te houden en die steeds weer terugkomen. Cannabis gaat deze tics tegen.

    Samenvatting

    Het gebruik van cannabis is al duizenden jaren oud. Hoogtijjaren als medicijn lagen tussen de jaren 1840 en 1890. In de periode van 1900 tot aan 2000 werd cannabis aan sterke wetten en regelgeving onder heven. Tegenwoordig is het weer een medicijn.

    Combi gebruik van cannabis

    Cannabis en alcohol

    • Vergroot kans op hoofdpijn en misselijkheid
    • Verminderd rijvaardigheid
    • Het kan verkeerd vallen/ bad trip, angstige en onprettige gevoelens.

    Cannabis en cocaïne/amfetamine

    • Vergroot kans op psychische klachten, zoals angst en onrust.

    Cannabis en paddo’s

    • Kan leiden tot een heftige, onvoorspelbare trip. Soms worden tijdens het blowen eerder beleefde paddo-effecten opnieuw beleefd.

    Het gecombineerd gebruik van verschillende drugs of drugs met medicijnen kan vervelende, onvoorspelbare, en ook gevaarlijke effecten met zich meebrengen. Daarom wordt combigebruik afgeraden. Dit geldt overigens voor elke drug.

    Voor Wie is drugs advies?

    Samenwerkende instanties

    • Voortgezet onderwijs
    • Ouder die meer over (soft) drugs willen weten
    • Beroepsonderwijs (leerlingen/personeel en ouders)
    • Ouderverenigingen van basisonderwijs scholen
    • Hulpverlenende instanties
    • Tiener- en jongerenwerk organisaties
    • Overheidsinstellingen/lokale bestuurders
    • Individuele benadering (spreekbeurten etc.)
    • Verenigingen/belangengroepen

    Samenwerkende instanties

    Politie

    Gemeente Bussum

    Centrum jeugd en gezin Naarden Bussum

    Drugs Advies verzorgt laagdrempelige informatie preventie en voorlichtingstrajecten aangaande (soft) drugs; voor scholen, lokale overheden, hulpverlenende instanties.